THẾ KHÓ CỦA VISSAN

Vissan đã tham gia giải cứu thịt heo bằng một loạt các biện pháp, nhưng bài toán lợi ích và chi phí không cho phép doanh nghiệp kéo dài mãi chương trình này. Nhìn dưới góc độ một công ty lớn trong ngành là Vissan,

Thế khó của Vissan

Vissan đã tham gia giải cứu thịt heo bằng một loạt các biện pháp, nhưng bài toán lợi ích và chi phí không cho phép doanh nghiệp kéo dài mãi chương trình này.

Nhìn dưới góc độ một công ty lớn trong ngành là Vissan, có thể thấy, cho dù chính quyền và các doanh nghiệp cùng dốc lòng, dốc sức tham gia thì các chiến dịch giải cứu cũng không phải là giải pháp căn cơ để giúp ngành chăn nuôi phát triển bền vững.

Những nỗ lực

Trong đỉnh điểm nỗ lực giải cứu thịt heo cho người chăn nuôi, Công ty An Hạ (TP.HCM) đã đưa thịt heo đến tay người tiêu dùng chỉ với giá 35.000 đồng/kg. Vissan ngay sau đó cũng đã giảm 49% giá một số mặt hàng thịt heo. Mục tiêu của An Hạ và Vissan đều nhằm giúp giải quyết lượng tồn heo hơi trong dân, thông qua việc kích cầu tiêu dùng.

Nếu An Hạ nã “phát pháo” đầu tiên đại hạ giá thịt heo, thì sự tham gia của Vissan có tác động tích cực lan tỏa đến mọi vấn đề của cuộc giải cứu. Vissan có sản lượng giết mổ lớn và hệ thống phân phối hơn 130.000 điểm bán. Vissan giảm giá còn tạo hiệu ứng buộc các tiểu thương phải giảm giá tương ứng, chứ không thể giữ giá thịt quá cao trong khi giá heo hơi đã giảm đến đáy.

Thực tế trước đó, Vissan liên tục thực hiện giảm giá 10-15%, đồng thời tăng sản lượng giết mổ thêm 300-500 con/ngày, đưa sản lượng giết mổ từ 1.500 – 1.800 con/ngày. “Sản lượng giết mổ tăng thêm đã dẫn đến tình trạng mất cân đối cung cầu của Vissan, buộc chúng tôi phải đưa vào cấp đông dự trữ. Và Vissan không chỉ khai thác hết năng lực hệ thống kho đông lạnh mà còn phải thuê thêm bên ngoài dẫn đến gia tăng chi phí lưu kho, cấp đông, vận chuyển… nhưng công ty chấp nhận các chi phí tăng thêm này để chia sẻ khó khăn với người chăn nuôi, cũng như tạo thị trường và tăng sức mua cho ngành thực phẩm”, ông Nguyễn Ngọc An, Tổng giám đốc Vissan cho biết.

Bà Đặng Thị Phương Ninh, Phó tổng giám đốc Vissan thì khẳng định, ở đây Vissan không tính chuyện lời lãi mà chủ yếu chia sẻ với người chăn nuôi và tùy theo diễn biến thị trường, doanh nghiệp sẽ có cách làm phù hợp tiếp theo.
TPHCM cũng đã yêu cầu cả Liên hiệp Hợp tác xã thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) và Tổng công ty Nông nghiệp Sài Gòn (Sagri) tham gia đợt giải cứu, nhưng sản lượng của Sagri không đáng kể, còn Saigon Co.op cũng lấy hàng từ Vissan để bán, do đó Vissan gần như gánh toàn bộ sức nặng này.

Vissan có khá nhiều kinh nghiệm trong việc tham gia bình ổn thị trường nhiều năm qua từ thời điểm là công ty nhà nước và sau đó chuyển sang công ty cổ phần. Mục tiêu cho điều này là giữ giá thịt heo trên thị trường một cách ổn định, không tăng đột biến vì tin đồn hay sự thao túng thị trường của tiểu thương. Mặc dù hiện nay Vissan là công ty cổ phần, nhưng tỷ lệ sở hữu nhà nước chiếm chi phối đến 67,7%, nên việc thực hiện theo chỉ đạo nhà nước hoàn toàn dễ hiểu, mặc dù điều này sẽ gây ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận của công ty, tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu và ảnh hưởng đến túi tiền của các cổ đông.

Nỗi lo lắng không chỉ của Vissan

“Chắc chắn Vissan không thể giải cứu mãi được”, bà Đặng Thị Phương Ninh cho biết. Điều này không quá khó lý giải. Theo ông Văn Đức Mười, nguyên Tổng giám đốc Vissan, ngay trước thời điểm giải cứu, hiệu quả kinh doanh mảng thực phẩm tươi sống của Vissan là thịt heo chưa bao giờ cao. Nguyên nhân, Vissan nuôi heo theo quy chuẩn VietGAP và áp dụng một quy trình giám sát nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Chưa hết, do tham gia vào chương trình bình ổn thị trường, nên giá thịt heo bán đến tay người tiêu dùng thấp hơn 5% so với giá bình quân, trong khi chịu chi phí quản lý bán hàng (17%), mặt bằng (9%), chi phí hàng trả về (3,5%), truy xuất nguồn gốc (0,5%), hao hụt bán hàng (2%), thuế VAT (5%)…

“Nhiều người so sánh giá thành phẩm đến tay người tiêu dùng với giá nguyên liệu để cho rằng, lợi nhuận Vissan cao. Đây là sự ngộ nhận, bởi vì một con heo hơi nặng 100 kg, thì sau khi giết mổ chỉ còn 75 kg và sau khi pha lóc chỉ lấy được 40% thành phẩm của 75 kg”, ông Mười giải thích. Kết quả kinh doanh quý 1/2017 cũng thể hiện điều này, khi lợi nhuận sau thuế của Vissan là 48 tỷ đồng, nhưng mảng thịt heo tươi sống chỉ đóng góp 13%.

Mặt khác, Vissan không thể lấy hàng từ nông dân bên ngoài hệ thống chăn nuôi của mình. Bởi vì, con đường đi từ con heo hơi đến khi ra thành phẩm cần được kiểm soát rất chặt chẽ. Heo nuôi theo chuẩn VietGAP được xuất từ các chuồng trại hợp tác với Vissan, đưa lên xe, niêm phong và chở thẳng đến nhà máy. Tại đây, thú y sẽ kiểm tra để xem có chất tăng trọng không. Nếu đáp ứng các quy chuẩn, heo sẽ được đưa vào khu giết mổ, pha lóc, sau đó phân loại thịt theo các tỷ lệ nạc – mỡ, rồi mới ra phiếu tính tiền và chuyển khoản cho người chăn nuôi.

“Không một người nông dân nào có thể đưa heo đến bán thẳng tại nhà máy Vissan. Vì con đường đi như vậy, nên thường sản phẩm Vissan bán chủ yếu ở siêu thị, cửa hàng mà nếu cứ tiếp tục giảm giá thành thành phẩm có khi tạo hiệu ứng ngược là các thương lái sẽ quay ra ép giá với người chăn nuôi”, ông Mười nói.

Điều này cho thấy Vissan khó mà bao tiêu sản lượng heo nuôi ngoài hợp đồng với Vissan. Tương tự, Công ty CP cũng tham gia đợt giải cứu heo bằng việc giảm giá thành cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, theo đại diện CP, cứ mỗi kg heo bán cho người tiêu dùng thì công ty này phải hỗ trợ 5.000 đồng/kg cho người chăn nuôi và tất nhiên phần hỗ trợ này chỉ dành cho những người chăn nuôi trong hệ thống của CP.

Vissan hay bất kỳ doanh nghiệp nào khác cũng không thể kham nổi chuyện giải cứu đến từ sự bất cập của ngành chăn nuôi

Nhưng điều quan trọng hơn, theo ông Mười, Vissan hay bất kỳ doanh nghiệp nào khác cũng không thể kham nổi nhiệm vụ giải cứu, vốn phát sinh từ sự bất cập của ngành chăn nuôi. Theo ông Mười, lỗi lớn nhất chính là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã không định hướng, quy hoạch đúng về sản lượng và chất lượng trong ngành chăn nuôi, cụ thể là việc nuôi heo. “Đã rất nhiều lần, trong các cuộc họp, tôi đã cảnh báo việc nông dân cứ nuôi heo chạy theo nhu cầu thị trường Trung Quốc là hết sức rủi ro. Đơn cử đầu năm 2016, khi Trung Quốc còn “ăn hàng” với giá 55.000 đồng/kg, trong khi giá thành chăn nuôi của nông dân chỉ là 38.000 đồng, lãi 40%. Mọi người đều vui, nhưng giờ đây hệ quả ra sao thì ai cũng thấy rất rõ. Tôi cũng kỳ vọng nhân cơ hội này các cơ quan quản lý nên tái cấu trúc lại ngành chăn nuôi, có quy hoạch rõ ràng, nuôi theo hướng truy xuất nguồn gốc thì mới hết chuyện giải cứu. Nếu cứ kinh doanh theo kỳ vọng đồng lời từ thị trường Trung Quốc thì ngành chăn nuôi sẽ không bao giờ phát triển bền vững”, ông Mười nói.

Theo bà Đặng Thị Phương Ninh, không vì thị trường đang gặp khó khăn mà Vissan từ bỏ việc xây dựng chuỗi giá trị khép kín và truy xuất nguồn gốc các sản phẩm thịt heo mà hiện đang dần hoàn thành xong tiến độ. Đây là bước đi của Vissan nhằm nâng cao giá trị sản phẩm thịt và hướng đến thị trường xuất khẩu.

Đăng Lãm

(Trích nguồn: http://doanhnhanonline.com.vn/kho-cua-vissan/)

Quay lại